Đón tết ở Nam bộ – Phần 2

Người Hoa của Nam bộ đón tết theo âm lịch giống với người Việt. Tuy nhiên, tục thờ cúng của họ mang dáng nét riêng của người Hoa vùng sông nước (thờ ông Quang Công, bà Thiên Hậu, ông Bổn…).

Người Chăm theo đạo Bà La Môn (đạo bà Chăm) ăn tết Yêu – li – thay hai lần, vào thời điểm khi mùa lúa đã xong, đây cũng là dịp bày tỏ lòng biết ơn với tổ tiên. Tết chính là Bang – Catê vào tháng 7 Chăm (khoảng tháng 9 âm lịch). Tết phụ là Cha – bur vào tháng 9 Chăm (tháng 11 âm lịch). Cả 2 tết này đều được tiến hành vào một ngày nhất định. Trong dịp tết Bang – Catê, dân chúng tổ chức các cuộc tế lễ cúng thần linh, cầu an tạ đền từ mùng 1 cho đến 15 tháng 7 Chăm. Cúng xong, họ đội lễ về nhà, không tổ chức tiệc tùng và cũng không có các cuộc viếng thăm bà con bằng hữu. Tết phụ Cha – bur được tổ chức tại tư gia bắt đầu từ ngày 15 đến 30 tháng 9 Chăm. Người ta lâu chùi nhà cửa và sửa soạn đón tết từ mấy ngày trước. Tuy là tết gia đình nhưng người Chăm vẫn đi lễ ở các đền thờ, sau đó mới về nhà đón tết.
Người Chăm theo đạo Hồi giáo (Chăm Ni) coi tết là dịp con cháu trả ơn tổ tiên. Vì thế tết có tên gọi là Bang mu – cay kéo dài trong hai ngày. Người ta cũng đi lễ đền tai ơn thần linh và cầu phúc an khang thịnh vượng. Đối với người Chăm Ni mùa xuân đến không theo một ngày cố định, khi thì tháng 2 hoặc tháng 3 âm lịch. Mỗi năm, các tu sĩ cao niên thường họp lại ấn định ngày lành để đón năm mới. Nhiều phong tục cũng được tiến hành giống như người Việt: tảo mộ, sinh hoạt gia đình chúc mừng nhau năm mới… Mâm cỗ tết tuy rất phong phú nhưng tuyệt nhiên sẽ không có món thịt lợn.
Người Khmer theo Phật giáo Tiểu thừa đón tết năm mới Chôl – chnam – thmây vào khoảng giữa tháng 4 âm lịch. Đây là lễ hội lớn nhất trong năm để tống tiễn những gì không may của quá khứ, đón năm mới với mọi sự tốt lành. Tết thường tổ chức trong 3 ngày. Ngày đầu tiên của năm mới, mọi người làm lễ đón thần (Thần may mắn cứu giúp người nghèo). Lễ dâng cơm các vị sư sãi được tổ chức vào ngày thứ 2 cùng các hoạt động văn hóa (biểu diễn văn nghệ, trò chơi dân gian…) cộng đồng diễn ra ở các ngôi chùa. Cuối cùng là nghi lễ “đắp núi cát” xung quanh chùa để cầu may. Lễ Tiểu cầu siêu cho những người đã khuất được tiến hành vào ngày thứ 3 cùng với lễ tắm cho Phật và sư sãi.
Trần Kim Dung – Du lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH – TT – DL Hà Nội –  năm 19 (288) 2003