Nghề làm đèn lồng ở Hội An

Xưa nay, nói đến làng nghề Hội An người ta thường nói đến gốm Thanh Hà, làng mộc Kim Bồng, ít ai nói đến nghề làm đèn lồng. Song những năm gần đây, ở Hội An, nghề làm đèn lồng rất phát triển và thu hút nhiều lao động, bởi ngoài quy định của Ủy ban thị xã, tất cả các hộ dân đều thắp đền lòng trong “Đêm phố cổ” (14 âm lịch hàng tháng), khách du lịch quốc tế, nội địa đến Hội An đều mua một chiếc đèn lồng làm kỷ niệm. Vì thế, thật bất ngờ năm 1999 đèn lồng đã được xuất sang Úc 2 chuyến với trên 30 nghìn chiếc, ngoài ra còn bán đi Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh. Đèn lồng ở Hội An có nhiều kích cỡ, nhiều hình thù, từ hình tròn, bát giác, lục giác, hình trái bí, củ tỏi giản đơn đến những chiếc đèn kéo quân, hình rồng, hình con cá với đủ sắc màu. Người Hội An rất tự hào về những chiếc đèn lồng do chính tay mình làm nên bởi chúng đơn giản, dễ làm, chỉ cần chịu khó. Trước đây khi chưa tổ chức “Đêm phố cổ”, trên bàn thờ mỗi nhà ở Hội An đều có treo 2 chiếc đèn lồng lớn được viết chữ Tàu rất đẹp, đó là tên dòng họ của mỗi tộc. Đèn lồng ở Hội An được làm như thế nào? Tôi đã đến phường Cẩm Phô, gặp ông Trương Công Lý, năm nay 75 tuổi. Ông đang miệt mài viết chữ trên chiếc đèn lồng tròn dùng để thờ. Xếp lại nghiên bút, ông vui vẻ tiếp chuyện khi biết tôi có ý định tìm hiểu về nghề làm lòng đèn. Theo ông, người được coi là “ông tổ” nghề làm đèn lồng ở Hội An có tên là Xã Đường, khi đó gọi là thợ mã, chuyên là đầu lân, lồng đèn trong những đêm hội hay trong các cuộc thi đấu xảo, thi đèn kéo quân. Cha của ông Lý cũng là một người chuyên làm đèn lồng và ông kế nghiệp cho đến bây giờ. Hiện tại một cặp đèn lồng có viết chữ nho và vẽ trang trí giá 250 nghìn đến 280 nghìn đồng. Nghe qua thấy đắt nhưng theo lời ông thì công phu lắm. Tre làm lồng đèn phải là trê già ngâm với nước muối 10 ngày để chống mối, mọt, sau đó phơi khô, vót mỏng tùy theo kích cỡ của loại đèn. Vải bọc phải là vải xoa hoặc lụa tơ tằm, có độ dai để khi căng không bị rách và người thợ căng vải có kỹ thuật để thẳng góc ở những đoạn cong. Phải mất 4 ngày từ khi vót nan cho đến khi xong 2 chiếc đèn lồng cộng với 3 công vẽ, trang trí. Như vậy trừ đi nguyên liệu như tre, vải, mực, keo dán tính ra mỗi công được 30 nghìn đồng. Đối với ông, ngoài thu nhập còn có niềm vui trong công việc của tuổi già. Hỏi về những chiếc đèn lồng bán đại trà hiện nay, ông chỉ tôi đến gặp ông Trần Văn Thiên cũng ở phường Cẩm Phổ. Ông Thiên đang làm những chiếc đèn lồng nhỏ để bỏ cho bạn hàng. Qua ông tôi được biết, làm đèn lồng giờ đã được chuyên nghiệp hóa: Ông và 3 con cháu trong nhà chuyên làm những chiếc khung đèn rồi đưa cho một nhà khác chuyên dán vải, sau đó đưa cho thợ gắn bóng đèn để thành một sản phẩm hoàn chỉnh. Một ngày ông có thể làm 15 chiếc đèn lồng xách tay, thu nhập khoảng 60 nghìn đồng. Ở Hội An hiện có 30 hộ như vậy. Nếu tính mỗi hộ 3 đến 4 người thì nghề này thu hút trên 100 lao động, đa số là người mất sức, về hưu hoặc phụ nữ, thanh niên mới lớn chưa có việc làm… Hơn 100 lao động có việc làm ổn định với mức thu nhập 1 triệu đồng một tháng là điều đáng mừng. Tuy nhiên, điều đáng mừng hơn là ngoài những đêm phố cổ định kỳ, vào các ngày lễ, Tế khi những chiếc đèn lồng đủ màu sắc lung linh trên các ngả đường thì dường như ai cũng cảm thấy Hội An đẹp hơn và đáng yêu hơn.
Dương Thị Thơ -Du Lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm (6(110))1999.

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai.