Tù Oan, ai phải trả giá?

Gần đây việc điều tra, truy tố và xét xử oan sai cho người vô tội đã xảy ra ở một số địa phương gây nên sự bất bình trong dư luận xã hội. Có những vụ việc oan sai đã để lại hậu quả nặng nề cho công dân. Đơn cử trường hợp của vợ chồng Nguyễn Văn Được và Ủng Phóng Lìn tức Ngô Phương Liên trú tại phường Vĩnh Trại, thị xã Lạng Sơn (tỉnh Lạng Sơn) bị cơ quan điều tra công an tỉnh Bắc Giang, Viện kiểm sát nhân dân và tòa án nhân dân tỉnh Bắc Giang điều tra, truy tố và xét xử về tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản công dân. Nguyễn Văn Được bị phạt 5 năm tù, Ủng Phóng Lìn bị phạt 7 năm tù (bản án hình sự sơ thẩm số 100 ngày 28 tháng 6 năm 1997). Sau đó, ngày 25 tháng 3 năm 1998 Tòa phúc phúc thẩm Tòa án nhân dân Tối cao tại Hà Nội đã tuyên phạt Nguyễn Văn Được 20 tháng 22 ngày tù, Ủng Phóng Lìn 4 năm tù và xác nhận Nguyễn Văn Được đã chấp hành xong hình phạt. Còn Ủng Phóng Lìn sau khi xét xử phúc thẩm phải thi hành án tại trại giam hơn 20 ngày mới được Viện kiểm soát nhân dân trả tự do để chờ xét xử theo chủ tục giám đốc thẩm. Quyết định giám đốc thẩm số 96 ngày 29 tháng 8 năm 1998 của Ủy ban thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã tuyên bố Nguyễn Văn Được và Ủng Phóng Lìn vô tội và đình chỉ vụ án hình sự. Thế nhưng cho đến nay việc bồi thường thiệt hại về vật chất, tinh thần cho đôi vợ chồng này vẫn không được cơ quan có trách nhiệm nào đền bù. Và việc xử lý những cán bộ bắt giám oan uổng hai vợ chồng cũng chưa thấy thông báo. Hoặc vụ Bùi Thị Lý ở thành phố Vinh tỉnh Nghệ An bị tòa án nhân dân tỉnh Nghệ An tuyên phạt 17 năm tù về tội “lừa đào chiếm đoạt tài sản công dân” và 8 năm tù về tội “lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản công dân”. Bùi Thị Lý ngồi tù 692 ngày thì được tha để chờ xét xử giám đốc thẩm. Tại quyết định giám đốc thẩm số 133 ngày 19 tháng 12 năm 1998, Ủy ban thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã tuyên bố Bùi Thị Lý không phạm tội… Chưa hết, chị Lưu Thị Nhạn ở Phú Yên bị tù oan 140 ngày, chị Nguyễn Thị Bích Ngọc ở Quy Nhơn – tỉnh Bình Định bị công an tỉnh Hà Tĩnh giam oan 10 tháng, suốt 3 năm nay liên tục khiếu nại đòi bồi thường theo quy định của pháp luật. Gần đây thôi, anh Bùi Minh Hải trú tại xã Long Tân, huyện Long Thành tỉnh Đồng Nai đã bị cơ quan điều tra công an, Viện kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân tỉnh Đồng Nai điều tra, truy tố và xét xử về tội giết người, cướp tài sản công dân và hiếp dâm. Tai họa ập xuống đầu anh Hải là sự hiện diện của chiếc đồng hồ Seiko của anh đánh rơi gần hiện trường chị Trần Thị Thanh Dung bị giết chết vào tối ngày 24 tháng 1 năm 1998. Và ngày 25 tháng 1 năm 1998 anh Hải bị bất khẩn cấp vì cơ quan điều tra cho rằng chính anh là thủ phạm của vụ án đặc biệt nghiêm trọng này. Từ những sai lầm do suy diễn và bức cung của cơ quan điều tra đã kéo theo hàng loạt những sai lầm sau đó của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân tỉnh Đồng Nai, chụp cho anh Hải cái mũ thật kinh khủng: giết người, cướp của và hiếp dâm với mức án tù chung thân. Nhưng vận may ngẫu nhiên đã đến với anh Hải do công an Đồng Nai bắt được Nguyễn Văn Tèo, y đã khai nhận giết chị Dung và gây nhiều vụ án khác nữa. Anh Hải được xác định là ngoại phạm và ngày 3 tháng 3 năm 1999 được trả tự do sau 398 ngày đêm bị cầm tù oan ức. Nếu không bắt được Nguyễn Văn Tèo và Tèo không khai nhận tôi thì công dân lương thiện Bùi Minh Hải sẽ chôn vùi cả quãng đời còn lại trong bốn bức từng nhà giam hay sao?. Điều dư luận quan tâm là việc bồi thường thiệt hại về vật chất và tinh thần cho người bị tù oan. Và việc xử lý những cá nhân đã bắt người dân vô tội tù oan chưa được quan tâm. Trước hết là việc bồi thường thiệt hại cho người bị tù oan được quy định rất rõ và cụ thể tại điều 72 Hiến pháp, điều 624 Bộ luật dân sự và nghị định 47/CP ngày 3 tháng 5 năm 1997 của Chính phủ. Thế nhưng việc chủ động bồi thường khắc phục hậu quả của các cơ quan tiến hành tố tụng cho người vô tội do mình gây ra chưa kịp thời, triệt để dẫn đến những người bị tù oan lại tiếp tục khiếu kiện nhưng việc bồi thường vẫn bị rơi vào sự im lặng đáng sợ. Còn những người đã làm oan công dân vô tội thì việc xử lý vi phạm cũng gặp nhiều khó khăn, nếu có xử lý thì cũng chỉ “giơ cao, đánh khẽ” cho qua chuyện. Từ việc xử lý thiếu kiên quyết của các cơ quan chức năng dẫn đến những cán bộ và các bộ phận có liên quan “coi thường” sinh mạng của công dân. Tất cả những tai họa, thiệt thòi đều đổ lên đầu những người khốn khổ, còn việc bồi thường và xử lý người gây nên oan trái trong thực tế xem ra còn rất xa vời. Sau khi người vô tội được trả tự do, “được” xin lỗi, bồi thường sơ sơ thì coi như … “hòa cả làng”. Để hạn chế và ngăn chặn việc oan, sai trong hoạt động tố tụng hình sự, để bảo đảm sự công bằng và bình đẳng của công dân trước pháp luật, các cơ quan có trách nhiệm cần khẩn trương rà soát lại những vụ việc oai sai để bồi thường về vật chất, tinh thần xứng đáng cho người vô tội, xử lý nghiêm những cán bộ có liên quan, có như vậy mới hạn chế và ngăn chặn được tình trạng vi phạm pháp luật nhà nước trong hoạt động tố tụng hình sự.
Nguyễn Thanh-Du Lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm (22(74))1999

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai.